ربات ها چطور می توانند اعتماد ما را جلب کنند؟

0

وقتی به ربات‌ها فکر می کنید چه تصویری از ذهن شما می گذرد؟

ربات های فیلم هایی همچون Blade Runner؟ یا شخصیت های یک بازی ویدیویی و یا ربات Pepper محصول مشترک شرکت های Aldebaran و SoftBank؟ هر چند که محققین تا به امروز پیشرفت های خیره کننده ای در زمینه رباتیک داشته اند، اما ربات ها هنوز برای رسیدن به همتایانشان در داستان های علمی تخیلی راهی طولانی در پیش رو دارند. مهم ترین آن ها بدست آوردن اعتماد انسان هاست.

پایه و اساس روابط اجتماعی ما انسان ها، اعتماد است. اعتمادی که ما به دیگران داریم چه به صورت صریح و چه به صورت ضمنی شکل دهنده روش زندگی ماست. اما با پیشرفت در عرصه رباتیک و هوش مصنوعی، چه تغییراتی در این اعتماد شکل می گیرد؟

اعتماد کردن به چیزی که غیر انسان و غریبه باشد در انجام کارهای مهم معمولاً سخت است. پس چطور می توان اعتماد انسان نسبت به ربات ها را جذب کرد و آیا میزان شباهت آن ها به انسان نقشی در تغییر احساسات ما نسبت به آن ها خواهد داشت؟

ایـجـاد رابـطـه از طـریـق مـشـاهـده

از آنجایی که بیشتر مردم بر این باورند که ربات ها در زندگی آینده ما نقش مهمی ایفا خواهند کرد، دانشمندان مصمم هستند که موانع موجود در این عرصه را بر طرف کنند. برای مثال در صنعت خدمات پیش از این نیز در چندین زمینه مختلف از ربات های خدمت رسان به مشتری استفاده شده است. با شروع روند استفاده از ربات ها باید به دنبال راه هایی برای معرفی آن ها به جامعه بود.

دانشگاه وورتسبورگ، شرکت Ars Electronica Futurelab و دانشگاه کویلنتس لانداو در مطالعه ای مشترک راه هایی ممکن برای بهتر کردن حس مردم نسبت به ربات ها را بررسی کرده اند.

در این مطالعه شرکت کنندگان به یکی از این سه روش با ربات ها در تعامل قرار گرفتند:

  • در زندگی واقعی
  • به کمک واقعیت مجازی
  • از طریق یک صفحه نمایش ساده

حین آزمایشی پنج دقیقه ای رباتی به نام Roboy به این افراد در انجام کارهایی مثل سازماندهی قرارهای ملاقاتشان، جستجوی وب و انتخاب هدیه تولد کمک کرد.

تحلیل اطلاعات بدست آمده نشان داد که شرکت کنندگانی که ربات را از طریق صفحه نمایش یا به کمک واقعیت مجازی مشاهده کرده بودند، آن را واقعی‌تر می دانستند. همچنین این افراد اشاره کردند که رفتار ربات را بیشتر شبیه انسان دیدند. افرادی که تعامل را از طریق صفحه نمایش مشاهده کرده بودند در زمینه شباهت به انسان به ربات امتیاز بیشتری نسبت به افرادی که از واقعیت مجازی استفاده کرده بودند، دادند.

محققین اشاره کرده اند که در سال های پیش رو، افراد در صنایعی مثل خدمت رسانی در هتل ها و بیمارستان ها بیشتر با ربات ها مواجه خواهند شد. اکثر افراد امروزه ربات‌ها را فقط در تلویزیون و فیلم ها و داستان های علمی تخیلی دیده اند که معمولاً نوعی دیدگاه غیرواقعی و بی اعتمادی نسبت به ربات ها در آن ها شکل می دهد. برای حداقل کردن بدگمانی و یافتن گزینه های مناسبی برای مدل های آینده، تحقیق و بررسی مهم است.

مـحـیـط هـای خـشـن و وابـسـتـگـی بـه ربـات

در یکسری از موقعیت ها و حرفه ها استفاده از ربات ها معقول و بسیار مفید است مثل سفر به فضا، اکتشاف در اعماق دریا و مناطق نظامی دشمن. ما به ناچار ربات هایی که در این موقعیت ها قرار دارند را مدام هوشمندتر خواهیم کرد، اما آیا این امر منجر به اعتماد ما به آن ها خواهد شد؟

وسایلی با کنترل از راه دور (RCV) را در نظر بگیرید که برای کارهای خطرناکی مثل خنثی سازی بمب استفاده می شوند. علیرغم این که این ماشین ها هر ساله جان بسیاری از انسان را نجات می دهند ما به آن ها اعتمادی را که به یک انسان داریم، نداریم.

گزارشات نشان می دهد که در افرادی که به صورت منظم با RCVها کار می کنند، نوعی احساس عاطفی نسبت به این ربات ها شکل می گیرد. برخی از سربازانی که در عراق و افغانستان از رباتهای خنثی کننده مهمات (EOD) استفاده می کنند، به شدت به رباتشان وابسته می شوند و در هر بار ماموریت اصرار دارند که با همان ربات کار کنند. حتی وقتی که به جای تعمیر ربات قدیمیشان مجبور به کار با یک ربات جدید شوند احساس ناراحتی می کنند.

ربـات هـا بـرای شـبـاهـت بـه انـسـان بـایـد چـطـور عـمـل کـنـنـد؟

احتمالا کلید اقبال عموم به ربات ها این است که در تعامل با آن ها قرار بگیرند. معمولاً انسان ها در صورتی که در زندگی واقعی در تعامل با ربات ها قرار بگیرند نسبت به آن ها اعتماد پیدا می کنند. اما آیا با ساخت ربات هایی شبیه انسان، این اعتماد کمتر می شود؟ در سال ۱۹۷۰ یکی از دانشمندان علوم رباتیک ژاپنی به نام Masahiro Mori بیان کرد که مردم تا یک نقطه مشخص به ربات ها اطمینان می کنند و وقتی به این نقطه می رسند، شروع به عقب نشینی می کنند. اما اگر ربات ها بتوانند از آن مرحله عبور کنند مجدد موفق به کسب اعتماد انسان ها می شوند.

این اثر که از آن به نام “دره وهمی” یاد می شود، عمدتا به حس دافعه‌ای اطلاق می شود که هنگام مواجه با چیزهای مصنوعی که ظاهری مشابه با نمونه طبیعی شان دارند در انسان ها ایجاد می شود. معمولاً ربات هایی که انسان نما نیستند این حس را ایجاد نمی کنند زیرا ظاهری شبیه به انسان ها ندارند.

گـذر از دره وهـمـی

شاید بهترین راه برای اینکه انسان ها بیشتر پذیرای ربات ها شوند این است که بجز ظاهر، سایر ویژگی ها را نیز در آن ها شبیه سازی کنیم. یعنی این که سعی شود رفتار ربات ها نیز شبیه به انسان باشد. مثلاً ربات باید حین مکالمه پلک بزند و ارتباط چشمی را حفظ کند، البته نه برای مدت خیلی طولانی.

معمولاً انسان ها حین مکالمه با نرخ بیشتری پلک می زنند و مرتب سر و چشمانشان را طوری حرکت می دهند که نشان دهنده روند فکری و احساساتشان است.

هنگام صحبت نیز باید تن صدا متناسب با پیامی باشد که قصد انتقالش را دارند. مثلاً بیان یک پیام غمگین با لحنی شاد منجر به ایجاد همان پدیده‌ی دره وهمی می شود.

بعلاوه جملات نیز نباید کاملاً به صورت مستقیم بیان شوند. اکثر افراد حین صحبت از تکه کلام های مختلفی استفاده می کنند. افزودن این عبارت ها به مکالمه حس تصنعی بودن آن را کاهش می دهد.

در نهایت، ربات ها باید برای این که طبیعی تر به نظر برسند حرکات خیلی دقیقی نداشته باشند. یعنی پیش از حرکت یک فاز کوتاه آماده سازی داشته باشند، مثلاً پیش از حرکت رو به جلو اندکی به عقب حرکت کنند. این که خیلی ساده و خشک به سمت مسیر مورد نظر حرکت کنند کاملاً غیر طبیعی است.

اگر قرار است عضوی از بدنشان را حرکت دهند، باید با مفاصل بزرگتر شروع کنند و بعد اعضای کوچک تر را حرکت دهند. این که همه اندام را با هم حرکت دهند ساده تر است اما بسیار غیر طبیعی به نظر می رسد.

اگر رباتی که قرار است طراحی شود، صورت ندارد، باید احساساتش را با حرکاتش انتقال دهد. مثلاً از حرکات کوچک و آهسته برای نشان دادن غم و اندوه، حرکات نامنظم برای نشان دادن ترس و حرکات بزرگ برای نشان دادن شادی استفاده کند. ممکن است درک این حرکات مدتی طول بکشد اما قطعا این تلاش مفید خواهد بود.

انسان ها و ربات ها راه طولانی را برای شکل دهی اعتماد پیش رو دارند. می توانیم از طریق قرار گرفتن تدریجی در تعامل با ربات ها اعتمادمان را نسبت به آن ها افزایش دهیم. حرکات طبیعی و کسب تجربیات واقعی در زندگی روزمره به افزایش اعتماد کمک می کنند. و هر چه سریع تر احساس راحتی با ربات ها شکل بگیرد بهتر است زیرا سرانجام روزی ربات ها بخش مهمی از نیروی کار خواهند شد.

منبع تصویر: Pond5

منبع singularityHUB

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده

دیدگاه بگذارید

اولین کسی باشید که یک دیدگاه ارسال میکند.

Notify of
avatar
wpDiscuz